Một lời mời làm việc ở thành phố khác với mức lương cao hơn 15%. Nghe thì rõ ràng là nên đi. Nhưng con số quyết định không phải lương danh nghĩa.
Phép tính đúng: phần còn lại sau chi tiêu
Lập hai cột cho hai phương án, và trừ đủ:
| Khoản | Ở lại | Chuyển đi |
|---|---|---|
| Lương thực nhận | ||
| Tiền nhà | ||
| Ăn uống | ||
| Đi lại hằng ngày | ||
| Về thăm nhà | ||
| Còn lại |
Hai dòng hay bị bỏ quên nhất là tiền nhà và chi phí về thăm nhà.
Tiền nhà chênh lệch rất mạnh giữa các vùng — thường mạnh hơn chênh lệch lương. Còn chi phí về thăm nhà thì ít ai tính, nhưng nếu về mỗi tháng thì cả năm là một khoản đáng kể, cộng cả thời gian.
Chi phí một lần khi chuyển
- Tiền cọc nhà mới, thường một tới hai tháng
- Chi phí vận chuyển đồ đạc
- Mua sắm lại những thứ không mang theo được
- Giai đoạn chưa có lương ở nơi mới nếu có khoảng trống giữa hai công việc
Nhóm này nên có sẵn trước khi dọn đi, không nên trông vào tháng lương đầu tiên.
Điều dữ liệu cho thấy
Giả định phổ biến là lương ở thành phố lớn luôn cao hơn. Với nhiều ngành thì đúng, nhưng không phải tất cả.
Ngành kế toán là ví dụ ngược: Bình Dương trung bình 9,9 triệu, Đồng Nai 9,5 triệu, cao hơn TP.HCM 9,3 triệu. Lý do là khu công nghiệp phải trả trội để kéo người về, trong khi TP.HCM có nguồn cung nhân lực rất dồi dào — 570.058 hồ sơ, gấp hơn ba lần Hà Nội.
Nghĩa là với một số ngành, chuyển từ thành phố về tỉnh công nghiệp có thể vừa tăng lương danh nghĩa vừa giảm chi phí sống.
Tra mặt bằng cho đúng chức danh và tỉnh tại công cụ tra lương, và xem nguồn cung ngành đó theo khu vực tại bản đồ nhân lực.
Những thứ không quy ra tiền được
Phép tính ở trên chỉ trả lời một nửa câu hỏi. Nửa còn lại:
- Cơ hội đổi việc sau này. Thành phố lớn có mật độ doanh nghiệp cao, nghỉ chỗ này tìm chỗ khác dễ. Ở tỉnh, nếu công ty duy nhất trong ngành gặp vấn đề thì lựa chọn hẹp hẳn.
- Lộ trình thăng tiến. Vị trí quản lý cấp cao thường tập trung ở nơi đặt trụ sở.
- Gia đình. Trường học cho con, chăm sóc cha mẹ, chi phí đi lại của cả nhà.
- Mạng lưới quan hệ. Xây lại từ đầu ở nơi mới tốn thời gian hơn người ta tưởng.
Cách giảm rủi ro
- Thoả thuận thời gian thử thực tế — có nơi hỗ trợ chỗ ở vài tháng đầu, đáng hỏi
- Đừng bán hoặc trả nhà cũ ngay nếu có thể giữ, ít nhất qua thời gian thử việc
- Tới nơi đó vài ngày trước khi quyết — xem khu ở, đường đi làm, chi phí thật
- Hỏi người đang làm tại chính công ty đó về mức sống thực tế
Khi nào chuyển vùng thường đáng
- Ngành của bạn tập trung ở nơi đó và hẹp ở nơi bạn đang ở
- Bước nhảy về chức danh, không chỉ về lương
- Phần còn lại sau chi tiêu tăng rõ rệt, không phải chỉ tăng lương danh nghĩa
- Bạn còn linh hoạt về gia đình và chỗ ở
Khi nào nên cân nhắc lại
- Chênh lệch chỉ ở lương danh nghĩa, còn lại sau chi tiêu gần như không đổi
- Công ty là lựa chọn gần như duy nhất trong ngành tại nơi đó
- Chi phí một lần lớn hơn khoản tăng thêm của cả năm đầu
Hỏi đáp
Chênh lệch bao nhiêu thì đáng chuyển?
Không có ngưỡng chung. Hãy tính phần còn lại sau chi tiêu cho cả hai phương án — nếu chênh lệch nhỏ, các yếu tố không quy ra tiền sẽ quyết định.
Nên hỏi công ty hỗ trợ gì khi chuyển vùng?
Hỗ trợ chỗ ở giai đoạn đầu, chi phí chuyển nhà, hoặc vé về thăm nhà định kỳ. Nhiều nơi có nhưng không tự nêu nếu bạn không hỏi.
Làm từ xa có phải phương án không?
Với một số công việc thì có, và đáng hỏi trước khi quyết chuyển hẳn. Nhưng nên làm rõ ngay từ đầu thay vì giả định.
Về quê làm việc có thiệt về lâu dài không?
Tuỳ ngành. Ngành gắn với sản xuất và khu công nghiệp thì cơ hội ở tỉnh rất tốt. Ngành dịch vụ, tài chính, công nghệ vẫn tập trung ở thành phố lớn.