Phần lớn đề nghị tăng lương thất bại không phải vì công ty không có ngân sách, mà vì cuộc trò chuyện diễn ra sai lúc và dựa trên loại lý lẽ mà người quản lý không dùng được để đi xin duyệt.
Ba thứ cần chuẩn bị
1. Mặt bằng thị trường của đúng chức danh
Không phải của ngành — của chức danh, tại khu vực bạn làm việc. Khoảng cách giữa các bậc rất lớn: nhân viên kế toán trung bình 9,3 triệu trong khi kế toán trưởng 22,3 triệu.
Nếu bạn đang làm việc của bậc cao hơn chức danh chính thức, đây là lập luận mạnh nhất bạn có.
Tra tại công cụ tra lương và ghi lại con số kèm cỡ mẫu. Nhớ trừ khoảng 5% khi so với lương thực nhận, vì số liệu tính từ mức mong muốn.
2. Danh sách việc bạn đã làm, có kết quả đo được
Đây là phần quyết định. Người quản lý cần thứ mang lên cấp trên được, và "em làm việc chăm chỉ" không mang lên được.
Thứ mang lên được trông như thế này:
- Việc bạn nhận thêm so với mô tả công việc ban đầu
- Kết quả có con số: rút ngắn thời gian, giảm sai sót, tăng sản lượng, giữ được khách
- Việc bạn xử lý mà trước đó phải thuê ngoài hoặc phải nhờ bộ phận khác
- Người bạn đã hướng dẫn hoặc thay thế khi họ nghỉ
Nếu công việc khó đo bằng số, hãy nêu phạm vi: bao nhiêu đầu việc, bao nhiêu khách, bao nhiêu bộ phận phối hợp.
3. Một con số cụ thể
Đừng nói "em muốn được tăng lương". Đưa một mức, kèm cơ sở.
Cơ sở tốt nhất là mặt bằng chức danh cộng phần bạn chứng minh được mình vượt mặt bằng. Cơ sở tệ nhất là nhu cầu cá nhân.
Thời điểm
Nên nói khi:
- Vừa hoàn thành một việc lớn có kết quả rõ
- Trước kỳ đánh giá và lập ngân sách — chứ không phải sau khi ngân sách đã chốt
- Khi phạm vi công việc của bạn vừa mở rộng chính thức
Không nên nói khi:
- Công ty vừa cắt giảm hoặc đang khó khăn rõ rệt
- Ngay sau một sự cố bạn có phần trách nhiệm
- Trong lúc quản lý đang căng vì việc khác
- Qua tin nhắn hoặc email cụt lủn — nên xin một buổi nói chuyện riêng
Một điểm hay bị bỏ qua: hỏi trước xem chu kỳ xét lương của công ty rơi vào lúc nào. Đề nghị đúng thời điểm lập ngân sách có khả năng thành công cao hơn hẳn.
Bốn câu không nên dùng
- "Em cần thêm tiền vì chi phí sinh hoạt tăng." Nhu cầu cá nhân không phải cơ sở định giá công việc.
- "Bạn A cùng phòng lương cao hơn em." Đưa cuộc trò chuyện sang chuyện người khác, và có thể gây hệ luỵ cho cả hai.
- "Không tăng thì em nghỉ." Chỉ dùng khi bạn thật sự sẵn sàng nghỉ — và nếu vậy thì tốt hơn là có sẵn thư mời làm việc khác.
- "Em làm ở đây lâu rồi." Thâm niên tự nó không phải giá trị nếu phạm vi công việc không đổi.
Khi bị từ chối
Đừng dừng ở lời từ chối. Hãy hỏi hai câu:
- "Cần đạt được gì để mức đó thành hợp lý?" — biến câu trả lời thành tiêu chí cụ thể.
- "Khi nào chúng ta xem lại?" — chốt một mốc thời gian.
Rồi ghi lại nội dung đã trao đổi qua email. Không phải để làm bằng chứng đối đầu, mà để cả hai cùng nhớ — người quản lý cũng bận và cũng quên.
Nếu bị từ chối kèm lý do mơ hồ và không có mốc xem lại, đó là thông tin quan trọng cho quyết định của bạn.
Tăng lương hay chuyển việc
Đây là phép so đáng làm một cách tỉnh táo.
Chuyển việc thường cho bước nhảy lớn hơn, nhưng kèm chi phí: mất thời gian hoà nhập, mất quan hệ đã xây, và rủi ro môi trường mới không như kỳ vọng.
Ở lại và được tăng thì an toàn hơn nhưng biên độ thường hẹp hơn.
Điểm cần nhớ: nếu mức của bạn đang thấp hơn mặt bằng chức danh khá xa và công ty không có lộ trình rõ, thì khoảng cách đó thường chỉ đóng lại bằng cách chuyển việc.
Hỏi đáp
Nên xin tăng bao nhiêu phần trăm?
Đừng nghĩ theo phần trăm trên lương cũ. Nghĩ theo mặt bằng của chức danh bạn đang thực sự làm — nhất là khi lương hiện tại vốn đã thấp hơn thị trường.
Làm bao lâu thì được xin tăng?
Không có mốc chuẩn. Điều quan trọng hơn là phạm vi công việc của bạn có mở rộng so với lúc nhận việc hay không.
Có nên dùng thư mời làm việc khác làm đòn bẩy?
Chỉ khi bạn thật sự sẵn sàng nhận nơi mới. Dùng như một chiêu thương lượng mà không sẵn sàng đi là canh bạc có thể làm hỏng quan hệ lâu dài.
Công ty nói sẽ xem xét cuối năm rồi im luôn thì sao?
Nhắc lại bằng email nhắc tới nội dung đã trao đổi và mốc đã hẹn. Nếu vẫn không có phản hồi cụ thể, đó là câu trả lời rồi.