Giai đoạn thử việc là lúc người lao động dễ chấp nhận thiệt thòi nhất — vì chưa chính thức, vì ngại hỏi, vì sợ mất cơ hội. Vài con số dưới đây nên nhớ.
Thử việc được bao lâu
Thời gian thử việc tối đa phụ thuộc tính chất công việc:
| Loại công việc | Tối đa |
|---|---|
| Quản lý doanh nghiệp theo quy định | 180 ngày |
| Chức danh cần trình độ từ cao đẳng trở lên | 60 ngày |
| Chức danh cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | 30 ngày |
| Công việc khác | 6 ngày làm việc |
Hai điểm quan trọng: chỉ được thử việc một lần cho một công việc, và không được kéo dài quá thời hạn nêu trên. "Thử việc thêm một tháng nữa cho chắc" là không đúng quy định.
Lương thử việc tối thiểu
Mức lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.
Nghĩa là nếu vị trí đó trả 10 triệu, lương thử việc không được dưới 8,5 triệu. Thử việc không lương hoặc trả mức tượng trưng là trái quy định.
Đây cũng là lý do nên hỏi rõ ngay từ đầu: mức lương chính thức của vị trí là bao nhiêu, chứ không chỉ hỏi lương thử việc.
Chấm dứt trong thời gian thử việc
Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền huỷ bỏ thoả thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường.
Điều này đúng cho cả hai phía — nghĩa là bạn cũng có quyền dừng nếu thấy công việc không như mô tả, mà không bị ràng buộc bồi thường.
Sau khi thử việc đạt
Khi kết thúc thử việc, nếu đạt yêu cầu thì hai bên phải giao kết hợp đồng lao động. Người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc.
Tình huống hay gặp: hết thời gian thử việc mà không ai nói gì, người lao động vẫn tiếp tục làm. Trường hợp này nên chủ động hỏi bằng văn bản hoặc tin nhắn để có dấu vết, thay vì chờ.
Bảo hiểm trong thời gian thử việc
Đây là câu hỏi rất phổ biến và câu trả lời phụ thuộc hình thức giao kết. Nếu nội dung thử việc được ghi trong hợp đồng lao động thì thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định. Nếu ký hợp đồng thử việc riêng thì cách xử lý khác.
Vì đây là chỗ nhiều cách hiểu, tốt nhất hỏi rõ bộ phận nhân sự ngay khi ký: công ty ký hợp đồng thử việc riêng hay ghi điều khoản thử việc trong hợp đồng lao động?
Những dấu hiệu nên cảnh giác
- Yêu cầu nộp bản gốc bằng cấp hoặc giấy tờ tuỳ thân để giữ
- Yêu cầu đặt cọc, nộp tiền đồng phục, tiền đào tạo trước khi làm
- Không có bất kỳ văn bản nào, chỉ thoả thuận miệng
- Thời gian thử việc dài hơn quy định cho vị trí đó
- Mô tả công việc khi phỏng vấn khác hẳn việc thực tế phải làm
Nên giữ lại những gì
- Bản hợp đồng hoặc thoả thuận thử việc có chữ ký hai bên
- Thư mời làm việc ghi rõ mức lương, vị trí, thời gian thử việc
- Tin nhắn, email trao đổi về lương và điều kiện làm việc
- Bảng lương hoặc chứng từ nhận lương từng tháng
Những thứ này nhỏ nhặt cho tới lúc cần, và lúc cần thì không tạo ra được nữa.
Trước khi thương lượng mức lương chính thức sau thử việc, nên biết mặt bằng của chức danh tại khu vực đó — tra tại công cụ tra lương.
Hỏi đáp
Công ty cho thử việc 3 tháng có đúng không?
Tuỳ vị trí. Với chức danh cần trình độ từ cao đẳng trở lên, tối đa là 60 ngày. Ba tháng chỉ đúng với nhóm quản lý doanh nghiệp theo quy định.
Thử việc xong công ty không ký hợp đồng thì sao?
Nếu vẫn tiếp tục làm việc, bạn nên yêu cầu bằng văn bản. Việc có dấu vết trao đổi rất quan trọng nếu sau này phát sinh tranh chấp.
Đang thử việc mà nghỉ có bị phạt không?
Trong thời gian thử việc, hai bên đều có quyền dừng mà không phải bồi thường. Tuy nhiên nên báo cho quản lý để giữ quan hệ nghề nghiệp.
Lương thử việc 70% có được không?
Không đúng quy định, vì mức tối thiểu là 85% lương của công việc. Nếu gặp trường hợp này, nên trao đổi lại trước khi ký.
