Đây là khoản bị trừ vào lương mỗi tháng, và phần lớn người đi làm chỉ nghĩ tới nó vào đúng lúc đang ốm — tức là lúc tệ nhất để tìm hiểu.
Bốn thứ dưới đây mất khoảng mười lăm phút để nắm, và chúng quyết định bạn được thanh toán bao nhiêu khi cần dùng.
Thứ 1 — Nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu
Trên thẻ bảo hiểm y tế của bạn có ghi một cơ sở y tế. Đây là nơi bạn tới khám để được hưởng đầy đủ nhất, và nó là thông tin quan trọng nhất trên thẻ.
- Kiểm ngay xem nơi đó ở đâu — với rất nhiều người, nó là cơ sở ở quê hoặc gần công ty cũ, và họ không biết
- Thay đổi được theo định kỳ do cơ quan bảo hiểm xã hội quy định — hãy hỏi công ty hoặc cơ quan bảo hiểm về thời điểm và thủ tục
- Nên chọn nơi gần chỗ ở hiện tại, không phải nơi gần công ty — vì bạn ốm ở nhà chứ ít khi ốm ở văn phòng
Với người đi làm xa nhà, đây là một trong ba việc nên làm trong tuần đầu — xem bài đi làm xa nhà.
Thứ 2 — Đúng tuyến, trái tuyến và cấp cứu
Ba tình huống với ba mức hưởng khác nhau:
- Khám tại nơi đăng ký ban đầu → mức hưởng đầy đủ theo quy định
- Khám ở nơi khác không có giấy chuyển tuyến → mức hưởng thấp hơn, và tuỳ tuyến của cơ sở đó. Đây là chỗ nhiều người bất ngờ với số tiền phải trả.
- Cấp cứu → được tiếp nhận ở bất kỳ cơ sở nào và không cần giấy chuyển tuyến
Điểm thứ ba là điểm quan trọng nhất và nhiều người không biết: trong tình huống cấp cứu, đừng mất thời gian tìm đúng tuyến. Hãy tới cơ sở gần nhất và xuất trình thẻ.
Thứ 3 — Giấy chuyển tuyến
Khi bệnh vượt quá khả năng của cơ sở ban đầu, bạn được chuyển lên tuyến trên kèm giấy chuyển tuyến — và chỉ khi có giấy này thì mới được hưởng như đúng tuyến ở nơi mới.
- Xin giấy trước khi đi, đừng tới nơi rồi mới quay về xin
- Giấy có thời hạn — kiểm ngày trước khi dùng
- Với bệnh mạn tính điều trị dài, hỏi rõ về cách xử lý cho các lần tái khám
Thứ 4 — Bốn chỗ hay không được thanh toán
- Không mang thẻ hoặc giấy tờ tuỳ thân khi đăng ký khám. Hãy lưu ảnh thẻ trong điện thoại và biết mã số bảo hiểm của mình.
- Dịch vụ ngoài phạm vi chi trả: một số kỹ thuật, một số loại thuốc, khám theo yêu cầu, phòng dịch vụ. Hãy hỏi trước khi đồng ý, đặc biệt với các dịch vụ được đề nghị thêm.
- Phần đồng chi trả — đây không phải "không được thanh toán" mà là phần bạn cùng chi trả theo quy định. Nhiều người tưởng bảo hiểm trả toàn bộ.
- Thẻ hết hạn hoặc bị gián đoạn do công ty chậm đóng — xem phần dưới.
Điểm 2 đáng nhấn mạnh: hãy hỏi "cái này có trong danh mục bảo hiểm chi trả không" trước khi ký đồng ý làm. Câu hỏi mất năm giây và tránh được bất ngờ ở khâu thanh toán.
Nếu công ty chậm đóng
Đây là tình huống bạn không gây ra nhưng lại chịu hậu quả trực tiếp — thẻ có thể bị gián đoạn và bạn không dùng được khi cần.
- Tự kiểm quá trình đóng của mình qua ứng dụng hoặc cổng thông tin của cơ quan bảo hiểm xã hội — nên làm mỗi năm một lần
- Nếu phát hiện gián đoạn, hỏi công ty bằng văn bản và giữ bản gửi
- Liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội để được hướng dẫn — trách nhiệm đóng là của công ty, không phải của bạn
Chậm đóng bảo hiểm cũng là một trong những dấu hiệu nghiêm trọng về tình hình công ty — xem bài công ty giảm lương hoặc trả chậm.
Khi nghỉ việc — chỗ hay bị hụt
Thẻ bảo hiểm y tế theo diện người lao động chấm dứt khi quan hệ lao động chấm dứt. Ba phương án để không bị trống:
- Nếu hưởng trợ cấp thất nghiệp, bạn được cấp thẻ trong thời gian hưởng — xem bài bảo hiểm thất nghiệp
- Tham gia theo diện hộ gia đình trong thời gian chưa có việc mới
- Nếu có việc mới ngay, kiểm xem công ty mới đã đăng ký chưa và có bị trống tháng nào không
Đừng để trống — thời gian tham gia liên tục ảnh hưởng tới một số quyền lợi, và một khoảng trống vài tháng có thể đúng vào lúc bạn cần dùng nhất.
Danh sách việc phải làm khi nghỉ ở bài nghỉ việc đúng cách và bị cho nghỉ việc.
Liên hệ với các chế độ khác
- Nghỉ ốm hưởng chế độ: cần giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội — xin ngay tại cơ sở khám, đừng để về rồi mới quay lại. Chi tiết ở bài chế độ thai sản và ốm đau.
- Tai nạn lao động: nói rõ đây là tai nạn khi đang làm việc ngay từ lần khám đầu tiên, để nó được ghi vào hồ sơ bệnh án — xem bài tai nạn lao động.
- Khám sức khoẻ định kỳ do công ty tổ chức là nghĩa vụ của người sử dụng lao động, tách biệt với bảo hiểm y tế — hãy tham gia và giữ kết quả qua các năm, vì hồ sơ theo thời gian là bằng chứng có giá trị.
Toàn cảnh các chế độ mà khoản trừ hằng tháng đổi lại được ở bài bảo hiểm xã hội đổi lại được gì.
Bốn việc làm trong mười lăm phút hôm nay
- Xem thẻ bảo hiểm y tế của mình: nơi đăng ký khám ban đầu ở đâu, thời hạn tới bao giờ
- Lưu ảnh thẻ vào điện thoại và ghi nhớ mã số bảo hiểm
- Tra quá trình đóng xem có gián đoạn tháng nào không
- Nếu nơi đăng ký khám quá xa chỗ ở, hỏi thủ tục thay đổi
Việc số 3 nên làm mỗi năm một lần. Phát hiện sớm một tháng bị thiếu thì dễ xử lý; phát hiện sau vài năm thì rất phiền.
Hỏi đáp
Đi khám ở bệnh viện lớn không có giấy chuyển tuyến thì mất bao nhiêu?
Mức hưởng thấp hơn so với đúng tuyến và khác nhau theo tuyến của cơ sở. Hãy hỏi trước tại nơi tiếp nhận — họ trả lời được ngay, và biết trước thì bạn quyết định được có đi hay không.
Cấp cứu ở bệnh viện xa nơi đăng ký có được không?
Trường hợp cấp cứu được tiếp nhận ở bất kỳ cơ sở nào. Hãy xuất trình thẻ ngay khi làm thủ tục và giữ toàn bộ giấy tờ ra viện.
Vừa có bảo hiểm y tế của công ty vừa mua bảo hiểm sức khoẻ tư nhân thì sao?
Hai thứ khác nhau và không thay thế nhau. Bảo hiểm tư nhân thường chi trả phần ngoài phạm vi hoặc phần đồng chi trả — hãy đọc kỹ điều khoản để biết cái nào dùng trước.
Đổi nơi đăng ký khám ban đầu có mất gì không?
Thường không mất chi phí, nhưng chỉ thực hiện được vào các thời điểm theo quy định. Hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội về mốc và thủ tục cụ thể.
