"Em nộp cả trăm hồ sơ rồi mà không được gì cả." Đây là câu hay gặp nhất, và cũng là câu ít giúp được nhất — vì nó gộp bốn vấn đề rất khác nhau vào một câu.
Tìm việc là một cái phễu bốn khâu. Mỗi khâu hỏng cần một cách sửa hoàn toàn khác, và sửa nhầm khâu là lý do nhiều người cố gắng nhiều tháng mà không nhích được.
Trước hết: đo, đừng đoán
Mở một bảng tính, mỗi dòng một lần nộp, năm cột:
- Ngày nộp · Công ty · Vị trí
- Kênh (tin tuyển dụng, người quen, chủ động liên hệ)
- Có được liên hệ không
- Vòng cao nhất đã tới
- Kết quả
Sau hai mươi lần nộp, bảng này cho bạn biết chính xác chỗ tắc. Không có bảng thì mọi lời khuyên đều là đoán mò — kể cả lời khuyên của người có kinh nghiệm.
Khâu 1 — Nộp nhiều, không ai liên hệ
Đây là khâu tắc phổ biến nhất. Nếu bạn nộp hai mươi hồ sơ mà chưa tới hai lần được liên hệ, vấn đề nằm ở đây, và không nằm ở kỹ năng phỏng vấn.
Ba nguyên nhân, xếp theo mức phổ biến:
- Nộp không đúng tầm. Hồ sơ lệch quá xa yêu cầu — thiếu năm năm kinh nghiệm so với vị trí, hoặc trái ngành hẳn. Cách kiểm: đọc lại mười tin bạn đã nộp và tự chấm mức khớp; nếu phần lớn dưới nửa yêu cầu thì đây chính là nguyên nhân.
- Hồ sơ không cho thấy điều người đọc cần trong mười giây đầu. Xem bài nhà tuyển dụng đọc CV trong bao lâu.
- Gửi cùng một hồ sơ cho mọi nơi. Hồ sơ chung chung thua hồ sơ có sửa cho đúng vị trí, kể cả khi năng lực như nhau.
Cách sửa nhanh nhất và rẻ nhất: giảm số lượng, tăng độ khớp. Mười hồ sơ có sửa riêng thường cho kết quả hơn hẳn một trăm hồ sơ gửi hàng loạt.
Và một điều thực dụng: đổi kênh. Nếu toàn bộ hai mươi lần nộp đều qua cùng một cách, hãy thử hai cách còn lại — người quen giới thiệu và chủ động liên hệ trực tiếp.
Khâu 2 — Được gọi, nhưng dừng ở vòng đầu
Bạn qua được vòng lọc hồ sơ nhưng rơi ở cuộc gọi sàng lọc hoặc buổi gặp đầu tiên. Nguyên nhân thường nằm ở ba chỗ:
- Câu trả lời cho các câu quen thuộc chưa gọn. Sáu câu gần như buổi nào cũng có ở bài riêng — chúng đoán được trước, nên không chuẩn bị là lãng phí.
- Mức lương lệch nhau ngay từ đầu. Nếu bạn hay bị dừng ngay sau khi nói con số, hãy đối chiếu với mặt bằng thật tại công cụ tra lương trước khi kết luận bên nào lệch.
- Chưa tìm hiểu gì về công ty. Điều này lộ ra rất nhanh — cách chuẩn bị ba mươi phút ở bài tìm hiểu công ty trước khi phỏng vấn.
Khâu 3 — Vào tới vòng chuyên môn rồi trượt
Đây là khâu khó chẩn đoán nhất vì lý do ít khi được nói ra. Ba khả năng:
- Có khoảng cách kỹ năng thật. Cách kiểm: ghi lại những câu hỏi khiến bạn lúng túng ở ba buổi gần nhất. Nếu cùng một chủ đề lặp lại, đó là chỗ cần học — không phải chỗ cần trả lời khéo hơn.
- Bạn làm được nhưng không kể được. Rất phổ biến ở người làm lâu: kể nhiệm vụ thay vì kể kết quả và cách xử lý. Dùng cấu trúc bối cảnh — việc bạn làm — kết quả đo được.
- Có ứng viên khớp hơn. Đôi khi đây là lý do thật và không có gì để sửa. Nếu bạn vào tới vòng chuyên môn đều đặn, phễu của bạn đang khoẻ — cần thêm số lần, không cần sửa gì lớn.
Việc nên làm sau mỗi buổi: viết lại năm câu hỏi khó nhất ngay trong ngày. Sau ba buổi, bạn có một danh sách ôn tập chính xác hơn mọi bài luyện phỏng vấn chung chung.
Khâu 4 — Có thư mời nhưng không nhận được
Nghe như vấn đề dễ chịu, nhưng nó tốn thời gian như mọi khâu khác. Thường do một trong ba điều:
- Mức lương thấp hơn kỳ vọng — nếu lặp lại nhiều lần, có thể kỳ vọng của bạn lệch mặt bằng, hoặc bạn đang nhắm nhóm công ty không đủ khả năng chi trả
- Điều kiện thực tế không phù hợp: đi lại, giờ giấc, ràng buộc gia đình — nếu vậy, hãy nêu ngay từ đầu để không mất thời gian cả hai bên
- Bạn đọc được dấu hiệu không ổn ở phút cuối — đây là kết quả tốt, không phải thất bại; xem dấu hiệu đọc được ngay trong buổi gặp
Một khâu ẩn: bạn đang tìm ở đâu
Nếu cả bốn khâu đều không rõ ràng hỏng mà vẫn không có kết quả, hãy kiểm điều này: nghề của bạn ở khu vực bạn đang tìm có bao nhiêu chỗ?
Tra tại bản đồ nhân lực. Có những nghề mà nguồn cầu tập trung ở vài tỉnh; nộp mãi ở nơi gần như không có nhu cầu thì không phải lỗi hồ sơ. Ba hướng xử lý: mở rộng khu vực, mở rộng nhóm vị trí, hoặc tính bài toán chuyển vùng — phép tính ở bài chuyển vùng vì công việc.
Nhịp làm việc trong giai đoạn tìm việc
Tìm việc kéo dài làm mòn tinh thần, và tinh thần mòn thì thể hiện ra trong buổi phỏng vấn. Vài điều giữ được nhịp:
- Đặt chỉ tiêu theo hành động, không theo kết quả: năm hồ sơ có sửa riêng mỗi tuần, hai cuộc trò chuyện với người trong ngành. Kết quả không nằm trong tay bạn, hành động thì có.
- Cố định giờ làm việc cho việc tìm việc, và nghỉ hẳn ngoài giờ đó
- Làm một việc thật song song — dự án ngắn, việc thời vụ, học một kỹ năng trong danh sách yêu cầu lặp lại
- Đừng đọc lại hồ sơ đã nộp mỗi ngày; nó không đổi được gì và làm hao sức
Khi nào nên đổi hướng
Sau khoảng ba tháng nộp đều mà phễu không nhích ở bất kỳ khâu nào, hãy cân nhắc đổi một trong ba biến số: nhóm vị trí, khu vực, hoặc mức kỳ vọng. Đổi một biến số một lần và đo lại — đổi cả ba cùng lúc thì không biết cái nào có tác dụng.
Nếu hướng đổi là sang ngành khác, cái giá và đường đi ít tốn nhất nằm ở bài đổi nghề khi đã đi làm vài năm.
Hỏi đáp
Nộp bao nhiêu hồ sơ thì đủ để kết luận?
Khoảng hai mươi lần nộp có sửa riêng là đủ để nhìn ra khâu tắc. Ít hơn thì con số quá nhỏ; nhiều hơn mà không sửa gì thì chỉ lặp lại cùng một kết quả.
Có nên hỏi lý do bị loại không?
Nên, một câu ngắn và lịch sự. Phần lớn sẽ trả lời chung chung, nhưng thỉnh thoảng bạn nhận được một câu cụ thể đáng giá cả tháng chuẩn bị.
Nộp cùng lúc nhiều vị trí ở một công ty có sao không?
Hai vị trí liên quan thì bình thường. Nộp năm vị trí khác nhau thì gửi tín hiệu rằng bạn không rõ mình muốn gì, và bộ phận nhân sự thường nhìn thấy toàn bộ.
Tôi đang có việc, tìm việc mới thì nên nộp nhiều hay ít?
Ít mà đúng. Khi đang có việc, lợi thế của bạn là thời gian và quyền từ chối — hãy dùng nó để chọn kỹ thay vì nộp rộng.
