Bạn đi phỏng vấn, và nhận được một lời mời tốt hơn chỗ hiện tại. Đây là lúc bạn có vị thế nhất trong cả sự nghiệp của mình ở thời điểm đó.
Cũng là lúc dễ đốt cháy một mối quan hệ nghề nghiệp nhất — và nhiều người làm điều đó mà không nhận ra.
Trước hết: bạn thật sự muốn gì
Câu hỏi phải trả lời trước mọi việc khác, và trả lời trung thực với chính mình:
Bạn muốn chuyển đi, hay bạn muốn ở lại với điều kiện tốt hơn?
Hai câu trả lời dẫn tới hai cách hành xử hoàn toàn khác nhau. Và nhầm lẫn giữa chúng là nguồn gốc của gần như mọi rắc rối trong tình huống này.
Trường hợp 1: Bạn thật sự muốn chuyển đi
Nếu lý do bạn tìm việc là công việc, môi trường, hoặc lộ trình — chứ không phải tiền — thì đừng mang lời mời ra thương lượng.
Vì hai lý do:
- Bạn có thể nhận được đề nghị giữ lại hấp dẫn, ở lại, rồi sáu tháng sau vẫn gặp đúng vấn đề cũ — vì tiền không phải vấn đề
- Bạn đã cho nơi cũ biết mình đang tìm việc, và điều đó thay đổi cách họ nhìn bạn
Trong trường hợp này, cách đúng là nghỉ việc tử tế: báo trước đúng hạn, bàn giao đầy đủ, không nói xấu. Xem bài nghỉ việc đúng cách.
Trường hợp 2: Bạn muốn ở lại nhưng thấy mình đang bị trả thấp
Đây là trường hợp mà việc trao đổi có ý nghĩa. Nhưng có một cách làm đúng và một cách làm hỏng.
Cách làm hỏng
"Em có bên kia mời với mức X. Nếu công ty không trả bằng thì em nghỉ."
Ba vấn đề với câu này:
- Nó là tối hậu thư, và tối hậu thư buộc người nghe phải chọn phe
- Nó nói rằng bạn ở lại chỉ vì tiền
- Nếu họ đồng ý, bạn vừa dạy họ rằng cách duy nhất để bạn được tăng lương là bạn doạ nghỉ — và đó không phải mối quan hệ tốt cho hai năm tới
Cách làm đúng
"Em muốn nói chuyện thẳng thắn với anh chị. Em không chủ động tìm việc, nhưng có một nơi liên hệ và mức họ đưa cao hơn khá nhiều so với mức hiện tại của em. Em muốn ở lại vì em thấy công việc ở đây phù hợp và em đang học được. Anh chị xem giúp em có thể điều chỉnh được không ạ?"
Câu này khác ở ba điểm:
- Nói rõ bạn muốn ở lại, và nêu lý do không phải tiền
- Không đặt tối hậu thư — bạn hỏi, không doạ
- Cho họ đường lui nếu không điều chỉnh được, mà quan hệ vẫn còn
Trước khi nói, chuẩn bị ba thứ
- Con số mặt bằng — tra mức của đúng chức danh và khu vực tại công cụ tra lương. Lời mời từ một nơi là một điểm dữ liệu; mặt bằng thị trường mới là căn cứ
- Kết quả của bạn — ghi lại theo con số đo được, không theo hoạt động. Xem bài xin tăng lương
- Quyết định của bạn nếu họ nói không — đây là phần quan trọng nhất, và phải quyết trước khi bước vào phòng
Điểm 3 đáng nhấn: nếu bạn chưa sẵn sàng đi khi họ từ chối, thì bạn không nên nhắc tới lời mời. Vì khi đó bạn đã tiết lộ mình đang tìm việc mà không đổi được gì.
Vì sao nhiều người nhận đề nghị giữ lại rồi vẫn nghỉ
Đây là hiện tượng được nhắc tới nhiều, và nguyên nhân khá dễ hiểu:
- Nếu vấn đề thật không phải tiền, thì thêm tiền chỉ hoãn lại quyết định vài tháng
- Cách nhìn của công ty đã thay đổi — họ biết bạn đã từng chuẩn bị đi
- Khoản tăng đôi khi được lấy trước từ đợt điều chỉnh sắp tới, nên thực chất không phải khoản mới
- Vấn đề khiến bạn tìm việc vẫn còn nguyên
Vì thế trước khi nhận đề nghị giữ lại, hãy tự hỏi: điều gì khiến mình bắt đầu tìm việc? Nếu câu trả lời không phải tiền, thì tiền không giải quyết được.
Và nếu bạn quyết định ở lại, hãy yêu cầu mọi thoả thuận được ghi vào văn bản — mức lương mới, chức danh mới, và những gì đã hứa về lộ trình. Lời hứa miệng về việc điều chỉnh gần như không có giá trị khi người quản lý thay đổi.
Ba điều tuyệt đối không nên làm
- Bịa một lời mời không có thật — thông tin trong ngành lan nhanh hơn bạn tưởng, và bị phát hiện thì mất sạch uy tín
- Đi phỏng vấn chỉ để lấy lời mời làm đòn bẩy — bạn tiêu tốn thời gian của người khác, và đóng cửa với một công ty có thể phù hợp về sau
- Nhận lời mời rồi rút vào phút chót — trừ khi có lý do thật sự nghiêm trọng. Ngành nào cũng nhỏ, và người ta nhớ chuyện này rất lâu
Điểm 3 đáng nhấn: nhận rồi rút không chỉ ảnh hưởng công ty đó. Người tuyển bạn có thể chuyển sang nơi khác, và bạn có thể gặp lại họ ở vòng phỏng vấn của năm năm sau.
Nếu bạn quyết định đi
- Có thư mời bằng văn bản trong tay trước khi nộp đơn nghỉ — không bao giờ nghỉ dựa trên một lời hứa miệng
- Đọc kỹ thư mời — xem bài sau buổi phỏng vấn
- Thương lượng cả phần ngoài lương trước khi ký — xem bài bảy thứ khác thương lượng được
- Báo trước đúng hạn và bàn giao tử tế
- Không nói xấu nơi cũ ở nơi mới — người nghe sẽ nghĩ tới ngày bạn nói về họ
Nhìn từ phía công ty
Nếu bạn là người quản lý nhận được tình huống này, hai điều đáng cân nhắc:
- Đề nghị giữ lại bằng tiền chỉ hiệu quả khi vấn đề thật là tiền. Nếu không, bạn vừa phá khung lương vừa không giữ được người
- Đây là tín hiệu về khung lương nội bộ — nếu người của bạn được thị trường trả cao hơn đáng kể, khả năng cao không chỉ một người biết điều đó
Chi tiết ở bài vì sao nhân viên tốt nghỉ.
Hỏi đáp
Có nên nói con số cụ thể của lời mời không?
Nói khoảng thay vì con số chính xác thường đủ và ít gây khó xử. Điều quan trọng hơn là bạn có căn cứ về mặt bằng thị trường, không chỉ có một lời mời.
Nếu họ hỏi công ty nào mời thì sao?
Bạn không bắt buộc phải nói. Một câu lịch sự: "Em xin phép không nêu tên ạ, vì em vẫn đang trao đổi với họ." Cách bạn giữ kín thông tin của bên kia cũng nói lên điều gì đó về bạn.
Bao lâu nên chờ câu trả lời?
Nên thống nhất một mốc cụ thể, và mốc đó phải phù hợp với thời hạn bên mời cho bạn. Đừng để cả hai bên treo.
Nhận đề nghị giữ lại rồi vài tháng sau vẫn muốn đi thì có sao không?
Không sao, đó là quyền của bạn. Nhưng hãy nghỉ tử tế và đừng dùng lại chiến thuật cũ — lần thứ hai thì hiệu quả và thiện chí đều không còn.