Người mới ra trường lo không có gì để viết vào CV. Người đã đi làm mười lăm năm gặp vấn đề ngược lại — và nó khó xử lý hơn, vì phải chọn bỏ đi những thứ mình đã mất nhiều năm để có.
Kết quả thường thấy: một bản CV bốn trang liệt kê đầy đủ mọi công việc từ năm đầu tiên, và người sàng lọc chỉ đọc được nửa trang đầu.
Nguyên tắc gốc: CV không phải bản kê khai, nó là một lập luận
Bạn không cần chứng minh mình đã làm những gì. Bạn cần chứng minh mình phù hợp với đúng vị trí này.
Mọi thứ không phục vụ lập luận đó đều làm loãng nó — kể cả khi đó là thành tích thật.
Từ nguyên tắc này ra toàn bộ phần còn lại của bài.
Giữ gì
- Mười tới mười lăm năm gần nhất, chi tiết
- Các vị trí liên quan tới việc bạn ứng tuyển, dù cũ hơn
- Kết quả đo được — con số, quy mô, mức cải thiện
- Phạm vi trách nhiệm: quản lý bao nhiêu người, ngân sách bao nhiêu, phụ trách bao nhiêu mã hàng hay bao nhiêu khách
- Những lần bạn xử lý việc khó — đây là thứ người ít kinh nghiệm không có
Cắt gì
- Các công việc từ hơn mười lăm năm trước — gộp thành một dòng: "Các vị trí trước đó: ... (2005–2012)"
- Công việc không liên quan ở giai đoạn đầu sự nghiệp
- Mô tả công việc chi tiết cho các vị trí cũ — chỉ giữ chức danh, nơi làm, thời gian
- Khoá học ngắn đã lâu, chứng chỉ hết giá trị thực tế
- Kỹ năng đã thành mặc định — không ai còn ghi "biết dùng email"
- Hoạt động thời sinh viên
Mục cuối đáng nhấn: với người có mười lăm năm kinh nghiệm, phần hoạt động thời đi học không thêm gì cả — nó chỉ chiếm chỗ.
Độ dài: hai trang
Người mới ra trường: một trang. Người nhiều kinh nghiệm: hai trang là hợp lý và đủ.
Ba trang trở lên gần như luôn có nghĩa là bạn chưa chọn — và người đọc sẽ hiểu như vậy.
Nghịch lý: bản ngắn hơn thường thể hiện năng lực tốt hơn, vì nó cho thấy bạn biết đâu là điều quan trọng.
Bố cục
- Thông tin liên hệ
- Tóm tắt bốn tới năm dòng — phần quan trọng nhất, xem bên dưới
- Kinh nghiệm — chi tiết dần giảm theo độ cũ
- Thành tích nổi bật nếu muốn tách riêng
- Kỹ năng và công cụ
- Học vấn — cuối cùng, và gọn
Học vấn xuống cuối là thay đổi lớn nhất so với CV của người mới. Sau mười lăm năm, thứ bạn đã làm quan trọng hơn nhiều so với thứ bạn đã học.
Phần tóm tắt — nơi quyết định người ta có đọc tiếp không
Với CV dài, phần này không phải trang trí mà là bắt buộc. Bốn tới năm dòng, trả lời: bạn là ai, mạnh nhất ở đâu, và đang tìm gì.
"12 năm trong ngành sản xuất, 7 năm ở vị trí quản lý kho vận. Từng phụ trách kho 5.000 mã hàng cho nhà máy 400 công nhân; xây lại quy trình kiểm kê giúp giảm sai lệch tồn từ 4% xuống 1%. Tìm vị trí quản lý chuỗi cung ứng tại doanh nghiệp sản xuất khu vực phía Nam."
Bốn dòng này nói được nhiều hơn hai trang liệt kê — và nó cho người đọc lý do đọc tiếp.
Viết phần kinh nghiệm: kết quả, không phải nhiệm vụ
Đây là điều đúng với mọi CV, nhưng với người nhiều kinh nghiệm thì nó tạo khác biệt lớn hơn — vì bạn có kết quả thật để viết.
Trước: "Phụ trách công tác quản lý kho, theo dõi xuất nhập tồn, lập báo cáo định kỳ."
Sau: "Quản lý kho 5.000 mã hàng, đội 12 người. Xây lại quy trình kiểm kê giúp giảm sai lệch tồn từ 4% xuống 1% trong 8 tháng. Rút thời gian chốt tồn cuối tháng từ 3 ngày còn 1 ngày."
Bản sau dài hơn nhưng ít dòng hơn, vì nó thay thế được cả một danh sách nhiệm vụ.
Về định kiến tuổi tác — nói thẳng
Nó có tồn tại ở một số nơi. Nhưng phần lớn những gì bị đọc là "quá lớn tuổi" thật ra là ba thứ khác, và cả ba đều sửa được:
- Công cụ lạc hậu — CV không nhắc tới phần mềm mà ngành đang dùng
- Không có kết quả gần đây — thành tích nổi bật nhất là từ tám năm trước
- Nghe như đang tìm chỗ nghỉ ngơi — cách viết cho cảm giác đã dừng học
Cách xử lý cả ba:
- Nêu công cụ và phần mềm bạn đang dùng, cập nhật
- Đưa ít nhất một kết quả trong hai năm gần nhất lên phần đầu
- Nhắc một thứ bạn mới học gần đây
Điểm thứ hai là điểm quan trọng nhất. Nếu thành tích lớn nhất của bạn là từ nhiều năm trước, người đọc sẽ tự hỏi mấy năm gần đây bạn làm gì.
Về việc chọn học gì cho hiệu quả, xem bài tự học khi đã đi làm.
Nếu bạn đang ứng tuyển vị trí thấp hơn
Tình huống này khá phổ biến — chuyển ngành, đổi khu vực, hoặc muốn giảm áp lực.
Nỗi lo của nhà tuyển dụng rất cụ thể: họ sợ bạn đi ngay khi có cơ hội tốt hơn, và sợ bạn khó làm việc dưới quyền người trẻ hơn.
Cách xử lý: nói thẳng lý do trong thư ứng tuyển, một câu, không phòng thủ.
"Em chủ động tìm vị trí này vì muốn tập trung vào phần chuyên môn thay vì quản lý, và vì gia đình em đã chuyển về khu vực này."
Một câu rõ ràng giải quyết được nỗi lo đó tốt hơn nhiều so với việc giấu bớt kinh nghiệm — cách giấu thường bị phát hiện và gây mất tin tưởng.
Về mức lương
Với kinh nghiệm dài, khoảng lương của bạn có thể cao hơn ngân sách của vị trí. Đây là lý do phổ biến khiến hồ sơ bị loại mà không ai nói ra.
Cách xử lý: tra mặt bằng thật của đúng chức danh và khu vực tại công cụ tra lương trước khi nộp, và nếu bạn sẵn sàng linh hoạt thì nói rõ điều đó thay vì để họ đoán.
Cách trả lời khi được hỏi nằm ở bài mức lương mong muốn của bạn, và những thứ ngoài lương thương lượng được ở bài bảy thứ khác thương lượng được.
Lợi thế bạn có mà người ít kinh nghiệm không có
Đừng quên nêu chúng, vì đây là lý do người ta tuyển bạn:
- Đã xử lý khủng hoảng thật — mất khách lớn, sự cố sản xuất, tranh chấp
- Biết cái gì không hiệu quả, nên tiết kiệm được thời gian thử sai
- Mạng lưới quan hệ trong ngành
- Kèm được người mới — giá trị lớn với đội đang mở rộng
- Ổn định — bạn không đang tìm chỗ để thử xem có hợp không
Hai điểm đầu nên đưa vào CV bằng ví dụ cụ thể, không nói chung chung.
Kênh tìm việc hiệu quả nhất ở giai đoạn này
Với người nhiều kinh nghiệm, giới thiệu qua quan hệ nghề nghiệp thường hiệu quả hơn nộp hồ sơ qua kênh chung — vì vị trí phù hợp với bạn ít khi được đăng rộng rãi.
Nghĩa là hãy dành công cho việc báo cho mạng lưới của mình, không chỉ cho việc sửa CV. Và nhớ dọn phần hồ sơ trực tuyến cho khớp — xem bài dấu vết trên mạng của bạn.
Hỏi đáp
Có nên ghi năm sinh không?
Không bắt buộc, và nhiều người chọn không ghi. Điều quan trọng hơn là CV thể hiện được năng lực hiện tại và kết quả gần đây.
Có nên giấu bớt số năm kinh nghiệm không?
Không nên giấu, nhưng nên chọn lọc. Gộp giai đoạn cũ thành một dòng là chọn lọc; khai sai thời gian là chuyện khác và dễ bị phát hiện.
Chuyển ngành ở tuổi này có muộn không?
Không, nhưng cách chuyển quan trọng hơn ở độ tuổi này — nên đi qua vị trí bắc cầu thay vì nhảy thẳng. Xem bài đổi nghề khi đã đi làm vài năm.
Nộp nhiều nơi mà không ai gọi thì sao?
Kiểm ba thứ theo thứ tự: phần tóm tắt có nói rõ bạn phù hợp với vị trí đó không, kết quả gần nhất là từ bao giờ, và mức lương bạn nêu có nằm trong ngân sách của vị trí không.