Hai người có hồ sơ giống nhau, nộp cho cùng một loại vị trí, nhưng cách nhau ba tháng — và kết quả khác hẳn. Không phải vì hồ sơ, mà vì thị trường lao động có nhịp mùa vụ, và nhịp đó khá ổn định qua các năm.
Biết nhịp này không thay đổi năng lực của bạn, nhưng nó thay đổi số cơ hội bạn gặp trên mỗi giờ bỏ ra. Với người đang tìm việc, đó là khác biệt thật.
Nhịp chung của một năm
Ngay sau Tết — giai đoạn sôi động nhất
Đây là đỉnh của cả năm, vì ba lực cùng dồn vào một chỗ:
- Người lao động nghỉ việc sau khi nhận thưởng, tạo ra hàng loạt vị trí trống cùng lúc
- Doanh nghiệp đã duyệt ngân sách và kế hoạch nhân sự năm mới
- Nhiều người quay lại thành phố sau kỳ nghỉ và bắt đầu tìm việc
Hệ quả hai chiều: nhiều tin tuyển hơn, nhưng cũng đông ứng viên hơn. Với người có nghề rõ, đây vẫn là giai đoạn đáng tập trung nhất; với người mới, cạnh tranh sẽ nặng.
Giữa năm — ổn định, ít ồn ào
Số tin ít hơn nhưng số ứng viên cũng ít hơn nhiều. Đây là giai đoạn tỷ lệ cạnh tranh thường dễ chịu nhất, và là lúc các vị trí thay thế đột xuất xuất hiện.
Đây cũng là thời điểm hợp lý để chủ động liên hệ trực tiếp với công ty bạn muốn vào, thay vì chờ tin đăng.
Quý cuối năm — chia làm hai nửa rất khác nhau
- Đầu quý: nhiều ngành vào cao điểm sản xuất, bán hàng, giao vận nên tuyển gấp — đặc biệt là lao động thời vụ và bán thời gian
- Sát Tết: tuyển chính thức gần như dừng lại. Doanh nghiệp chờ sang năm mới, còn người lao động chờ nhận thưởng. Đây là giai đoạn ít hiệu quả nhất để nộp hồ sơ cho vị trí dài hạn.
Những ngành có nhịp mùa rõ nhất
- Sản xuất, dệt may, da giày, điện tử — theo đơn hàng xuất khẩu; cao điểm thường rơi vào nửa cuối năm, kèm nhu cầu lớn về lao động thời vụ ở các khu công nghiệp
- Bán lẻ, thương mại điện tử, kho vận, giao hàng — tăng mạnh vào các đợt mua sắm cuối năm và cận Tết
- Du lịch, khách sạn, nhà hàng — theo mùa du lịch của từng vùng; miền Trung và miền Bắc lệch nhau khá rõ
- Nông nghiệp và chế biến — theo vụ thu hoạch, rất khác nhau giữa các tỉnh
- Giáo dục — tuyển tập trung trước khi vào năm học
- Xây dựng — chậm lại trong mùa mưa ở phía Nam, tăng vào mùa khô
Ngược lại, những nhóm ít chịu ảnh hưởng của mùa: hành chính nhân sự, kế toán, chăm sóc khách hàng, y tế, và phần lớn công việc văn phòng ở doanh nghiệp lớn.
Cách tự kiểm cho đúng nghề và đúng tỉnh của bạn
Đừng dựa vào cảm giác chung. Ba cách kiểm cụ thể:
- Xem nhu cầu ngành mình theo tỉnh tại bản đồ nhân lực — nó cho biết nền cầu, tức là bạn có bao nhiêu chỗ để nhắm tới quanh năm
- Đếm số tin tuyển đúng vị trí bạn nhắm, mỗi tuần một lần, ghi lại. Sau hai tháng bạn có nhịp thật của chính nghề mình, chính xác hơn mọi bài viết chung
- Hỏi thẳng người trong ngành: "quý nào công ty mình tuyển nhiều nhất?" — câu này gần như luôn nhận được câu trả lời cụ thể
Dùng nhịp mùa để làm gì — bốn tình huống
1. Đang có việc, muốn chuyển
Chuẩn bị hồ sơ và nối lại quan hệ vào giai đoạn thấp điểm, để sẵn sàng nộp ngay khi thị trường mở. Việc chuẩn bị trước ba tháng cho phép bạn chọn, thay vì phải nhận nhanh.
Cân nhắc cả mốc thưởng cuối năm: nghỉ trước thời điểm chi thưởng có thể mất một khoản đáng kể — hãy hỏi rõ quy định trước khi quyết ngày nghỉ.
2. Đang không có việc
Không có lựa chọn chờ mùa, nên chiến lược khác: mở rộng nhóm vị trí và nhận việc thời vụ trong giai đoạn thấp điểm, vừa có thu nhập vừa có kết quả mới trong hồ sơ. Quyền lợi và các kiểu bị quỵt ở bài việc thời vụ và bán thời gian.
Nếu nộp mãi không có kết quả, hãy chẩn đoán theo phễu trước khi đổ cho thời điểm — cách làm ở bài nộp mãi không được việc.
3. Định xin tăng lương
Thời điểm gắn với chu kỳ ngân sách và kỳ đánh giá của công ty, không gắn với mùa tuyển dụng chung. Nói trước khi ngân sách được chốt thì có cơ hội; nói sau đó thì thường phải chờ kỳ sau. Chuẩn bị ở bài xin tăng lương.
4. Bạn là người tuyển dụng
Tuyển vào cao điểm nghĩa là cạnh tranh với mọi công ty khác cùng lúc. Hai cách xoay: tuyển sớm hơn một nhịp, hoặc tuyển vào giai đoạn giữa năm khi ứng viên ít bị chào mời. Với doanh nghiệp nhỏ, đây là lợi thế đáng dùng — xem bài công ty nhỏ tuyển người.
Một cảnh báo về cách đọc nhịp mùa
Nhịp mùa là xu hướng chung, không phải quy luật cho từng trường hợp. Một công ty mở rộng đột xuất hoặc một người nghỉ bất ngờ tạo ra vị trí trống bất kể tháng nào.
Vì vậy nguyên tắc thực dụng là: đừng ngừng tìm vì thấp điểm, chỉ điều chỉnh kỳ vọng và cách phân bổ công sức. Trong giai đoạn thấp, dồn sức vào chuẩn bị và quan hệ; trong giai đoạn cao, dồn sức vào nộp hồ sơ và phỏng vấn.
Với lao động ở tỉnh và khu công nghiệp
Nhịp mùa ở đây rõ hơn hẳn so với khối văn phòng, và gắn trực tiếp với đơn hàng của nhà máy. Vài điều đáng lưu ý:
- Tin tuyển gấp số lượng lớn thường là nhu cầu thời vụ — hãy hỏi rõ hợp đồng là loại nào trước khi nhận
- Sau cao điểm thường có đợt giảm giờ làm, nên đừng tính thu nhập cả năm theo mức của tháng cao điểm
- Bảy câu nên hỏi trước khi nhận việc ở bài xin việc ở khu công nghiệp
Nếu đang cân nhắc chuyển tới nơi có nhiều nhà máy hơn, phép tính cần làm trước ở bài chuyển vùng vì công việc, và mặt bằng lương theo tỉnh tra tại công cụ tra lương.
Hỏi đáp
Nộp hồ sơ vào tháng cận Tết có phí công không?
Không hẳn phí, nhưng nên hạ kỳ vọng về tốc độ phản hồi. Đây lại là thời điểm tốt để chuẩn bị hồ sơ và hẹn cà phê với người trong ngành, để sẵn sàng cho đợt sau Tết.
Sau Tết đông ứng viên thì tôi có bất lợi không?
Số vị trí cũng tăng theo, nên tỷ lệ không hẳn xấu đi. Điều quan trọng hơn là nộp sớm trong đợt — các vị trí mở đầu năm thường được lấp trong vài tuần đầu.
Ngành tôi không theo mùa thì cần quan tâm điều này không?
Vẫn nên, ở một điểm: chu kỳ ngân sách của doanh nghiệp. Vị trí mới thường được duyệt vào đầu năm tài chính, nên nộp vào lúc đó vẫn có lợi thế.
Nhận việc thời vụ có làm hồ sơ xấu đi không?
Không, nếu bạn ghi rõ đó là công việc thời vụ và nêu được kết quả cụ thể. Một giai đoạn làm việc thật luôn tốt hơn một khoảng trống không giải thích được — xem bài khoảng trống trong CV.